Bir yönetim yazılımında herkesin bütün verilere ve işlemlere erişmesi gerekmeyebilir. Roller, görevlerin ihtiyacı olan yetkiler üzerinden düşünülmelidir.

Başlangıçta neyi netleştirmeli?

Kullanıcı gruplarını gerçek işlerine göre tanımlayın. Veri görüntülemek, kayıt eklemek, onaylamak ve silmek farklı yetkilerdir. Aynı ekranı kullanan iki kişinin aynı işlemleri yapması zorunlu değildir.

Uygulamada dikkat edilecek noktalar

Yetkiyi yalnız düğmeleri gizleyerek uygulamayın. İşlemin sunucu tarafında da izin kontrolüne sahip olması gerekir. Kullanıcı arayüzünde görünmeyen bir adresin doğrudan çağrılması, yetkisiz işlemi mümkün kılmamalıdır.

Süreci nasıl değerlendirmeli?

İş değişikliği veya ekipten ayrılma durumlarını da planlayın. Erişimlerin nasıl kapatılacağı ve işlem geçmişinin nasıl korunacağı belli olsun. Tek bir ortak yönetici hesabının herkesçe kullanılması sorumluluğun izlenmesini zorlaştırabilir.

Görüşme öncesi kısa not

Rol tablosunda kim, hangi veri üzerinde, hangi işlemi yapabilir sorularının cevabı bulunsun. Yeni bir rol eklerken mevcut yetkileri gereksiz yere genişletmeyin.

Rol Tanımlama ve Yetki Matrisinin Oluşturulması

1. **İş Süreçlerini Haritalayın** – Her departmanın günlük iş akışını bir kağıt üzerine çizin; örneğin “Satın Alma” sürecinde “Talep Oluşturma”, “Onay”, “Sipariş Girişi” gibi adımlar bulunur.
2. **İşlem Gruplarını Belirleyin** – Bu adımları “Görüntüleme”, “Ekleme”, “Onaylama”, “Silme” gibi dört temel işlem grubuna sınıflandırın.
3. **Kullanıcı Gruplarını Eşleştirin** – Her iş grubu için bir rol tanımlayın (örn. *Satın Alma Operatörü*, *Satın Alma Yöneticisi*). Rol tanımına, sadece ilgili işlem gruplarına izin verilecek şekilde bir yetki matrisi ekleyin.
4. **Matris Dokümantasyonu** – Excel ya da bir wiki sayfasında “Rol – Veri Seti – İşlem” üçgeni şeklinde tablo oluşturun; bu belge, yeni bir kullanıcı eklendiğinde ya da rol değiştirildiğinde referans alınır.

Sunucu Tarafı Kontrol Mekanizması

- **Orta Katman API**: Tüm CRUD (Create‑Read‑Update‑Delete) istekleri, bir `Authorization` middleware’i üzerinden geçer. Middleware, gelen JWT token’da saklanan rol bilgisini okur ve matris tablosundaki izinle karşılaştırır.
- **Denetim Günlüğü**: Başarılı ve başarısız yetki kontrolleri ayrı bir log tablosuna kaydedilir; böylece bir yetkisiz deneme anında sorumluluk izlenebilir.
- **Rol Güncelleme İş Akışı**: Rol değişikliği talebi, iki aşamalı onay (yöneticiden ve güvenlik denetçisinden) gerektirir; onay sonrası API’da rol‑yetki cache’i yenilenir.

**Değerlendirme Soruları**
1. Yeni bir işlem eklediğimizde yetki matrisi otomatik olarak güncelleniyor mu?
2. Sunucu tarafı denetimi, istemci tarafı gizlemelerinden bağımsız olarak çalışıyor mu?
3. Rol değişikliği sonrası loglarda beklenen güncellemeler yer alıyor mu?

Bu adımlar, sadece arayüzdeki butonları gizlemek yerine, veri güvenliğini sunucu katmanında da sağlam bir şekilde kilitlemenize yardımcı olur.